«Не гаварылі з людзьмі, а з сабакам загаворвалі». Як Б'ёрн і Джэкі лечаць дзяцей

18-06-2019

Дзякуючы падтрымцы ЕС у Брэсце пачалі праводзіць каністэрапію.

Б'ёрн і Джэкі частыя госці ў Брэсцкім абласным цэнтры медыцынскай рэабілітацыі для дзяцей з псіханеўралагічнымі захворваннямі «Тонус». Яны прыходзяць сюды, каб лячыць дзяцей.

«Справа гэта сур'ёзная»

Праект па каністэрапіі — метадзе лячэння і рэабілітацыі з выкарыстаннем спецыяльна навучаных сабак — ініцыявала грамадскае аб'яднанне «Брэсцкі саюз прадпрымальнікаў “Садзейнічанне”». Рэалізацыя праекта паказвае, як могуць узаемадзейнічаць не толькі трэці сектар і грамадскія арганізацыі, але і партнёры з розных краін, адзначыў яго кіраўнік Уладзімір Мазалаў.

Ён распавёў, што ўкраінская грамадская арганізацыя «Ласка» з Луцка шукала ў Беларусі партнёра і знайшла яго ў асобе «Садзейнічання». А Мазалаў знайшоў у Брэсце цэнтр рэабілітацыі «Тонус» і Гомельскую абласную дзіцячую бальніцу медыцынскай рэабілітацыі «Жывіца», дзе праект і ажыццявіўся.

 

«Згодна з умовамі праекта, — кажа Мазалаў, — неабходна было навучыць супрацоўнікаў цэнтраў асновам тэрапіі і стварыць умовы для тэрапіі. Гэта было зроблена. Аднак гэта інавацыйны праект, і складанасць у тым, што ў Беларусі няма нарматыўнай базы для тэрапіі, не распрацаваныя стандарты ў дачыненні да сабак. А справа гэта сур'ёзная, бо акрамя падрыхтоўкі спецыяліста павінна быць і падрыхтоўка сабакі. Хацелася б, каб ідэя праекта была ўстойлівай, а каністэрапія атрымала распаўсюджванне ў краіне. Напрыклад, каністэрапія можа развівацца ў рамках дзяржаўнай сацыяльнай замовы».

Уладзімір Мазалаў адзначыў, што ў «Садзейнічання» ёсць магчымасці для навучання спецыялістаў, але няма магчымасці для тэставання, адбору і навучання сабак і выдачы ім сертыфікатаў.

У цяперашні час фармальна праект скончыўся, а на справе працягваецца ў цэнтры рэабілітацыі «Тонус».

Асаблівыя сабакі з бясконцым цярпеннем

Стасік і Іван падрыхтаваліся да каністэрапіі добра. Абодва намалявалі сабачку Джэкі, з якім ужо займаліся за некалькі дзён да нашага прыезду. Стас намаляваў «проста сабаку», а на карціне Івана — «сабака-пёс». Абодва хлопчыкі прасачылі, каб пасля заняткаў Джэкі забраў малюнкі з сабою.

«Нам казалі, — сказаў Стасік — што ён будзе кніжку чытаць». Потым дадаў: «На сваёй мове». Джэкі апраўдаў надзеі — кніжку пачытаў, каманды выканаў, пагуляў з дзецьмі і нават пачаставаўся ў іх ласункам. Хлопчыкі вельмі радаваліся. Сабака таксама выглядаў шчаслівым.

Аднак Стас пастаянна вяртаўся да тэмы свайго нататніка. Як аказалася, хлопчык узяў яго, каб запісваць каманды на нямецкай мове: «Да нас жа павінна была прыйсці нямецкая аўчарка».

І прыйшоў Б'ёрн. Каманды ён ведае і на рускай, і на нямецкай мове. І Стасік, і Іван былі не расчараваныя — лапу падаваў, расчэсваць і гладзіць сябе дазваляў, сюрпрызы ў кішэнях свайго заплечніка дзецям даваў знайсці. Пры гэтым ні аднаго лішняга руху, ніякага брэху, поўны спакой і прыязнасць.

Стасік і Іван нават пацікавіліся, чаму маленькі сабачка такі жвавы, а вялікі такі спакойны.

Як высветлілася, Б'ёрн спакойны як па характары (іншых сабак да дзяцей і не дапусцілі б), так і таму, што яму ўжо дзевяць гадоў, а Джэкі — усяго пяць. Стасік паразважаў і ахарактарызаваў сабак так: «Б'ёрн пенсіянер, а Джэкі — нешта накшталт дарослай дзяўчыны».

На самай справе абодва гэтыя асаблівыя сабакі пенсіянеры. Б'ёрн і Джэкі служылі на мяжы разам са сваёй гаспадыняй кінолагам Святланай Шаламіцкай. З дня ў дзень на працягу пяці гадоў шукалі і знаходзілі наркотыкі.

Хлопчыкам Святлана распавяла, што сабакі служылі ў войску, а нам, што яны пражылі шмат гадоў у працы, недаатрымалі той любові, якая ёсць у іх у новым жыцці.

Б'ёрн, напрыклад, — ласкавы сабака, любіць, каб яго гладзілі, але, вядома, на яго ранейшай службе гэтую патрэбу было няпроста задаволіць, кажа Святлана. А Джэкі — прыроджаная фотамадэль, сабака любіць камеру, увагу.У Святланы дома яшчэ некалькі сабак, але для працы з дзецьмі падыходзяць, вядома, не ўсе. Крытэрыі адбору вельмі строгія.

Сабака павінен не толькі выконваць каманды, але і быць памяркоўным да дзіцячых непрадказальных паводзін. У ідэале сістэма адбору выглядае так — спачатку з досыць вялікай колькасці жывёл выбіраюць па мінімальных патрабаваннях прыкладна 20 сабак.

Іх навучаюць працаваць у пары з кінолагам і спецыялістам. Ужо пасля навучання, то бок патрачанага часу і матэрыяльных рэсурсаў, праводзяць тэставанне. Застаецца два-тры сабакі.

11-гадовы Іван з мамай Аксанай прыехаў з Пружанскага раёна. У хлопчыка ДЦП, самая высокая чацвёртая ступень страты здароўя. Аксана кажа, што бачыць эфект ад рэабілітацыі, а аб занятках з сабакамі — што дзіця шчаслівае.

У яго і дома ёсць сабака Крапыш, але ён не ўмее выконваць каманды. І гэта было самае галоўнае пытанне Івана да кінолага: «Як навучыць дарослага сабаку выконваць каманды так, як Джэкі, напрыклад?» Святлана адказала, што трэба зразумець, што сабака любіць больш за ўсё, і на гэтым будаваць трэніроўку.

«Каністэрапія ўсім прыносіць радасць»

Заняткі з сабакамі ў «Тонусе» зараз праходзяць тры разы на дзень, бываюць індывідуальнымі і групавымі. Праз іх прайшло ўжо каля 70 дзяцей. Разам з кінолагам па методыцы каністэрапіі працуюць настаўнікі-дэфектолагі Аксана Чопчыц і Таццяна Кажухар.

Калі праект толькі пачынаўся ў мінулым годзе, яны здзівілі галоўнага ўрача «Тонусу» Андрэя Багдановіча сваёй адназначнай гатоўнасцю ўключыцца — прайшлі навучанне ў Луцку і пачалі працаваць разам са Святланай Шаламіцкай.

А праз некаторы час Таццяна Кажухар завяла і свайго сабаку. Аксана Чопчыц ведае, што гэта шчасце, яе сабака пражыў 12 гадоў.

Вядома, не кожнае дзіця можа займацца з сабакамі, кажа Аксана Чопчыц. У дзяцей бываюць супрацьпаказанні па здароўі, напрыклад, алергія. Часам бацькі прыводзяць дзіця на каністэрапію, а аказваецца, што дзіця баіцца сабак, часам ўсіх, часам толькі вялікіх.

Каністэрапія, гавораць у цэнтры, — асаблівы занятак, таму што прыносіць радасць усім — дзецям, педагогам, кінолагу і сабакам.

«Як спецыяліст я бачу ў такіх занятках асаблівы сэнс, таму што гэта цікава ўсім, гэта тэрапія не толькі для дзяцей, але і для бацькоў,» — кажа Аксана Чопчыц.

Дзеці раскрываюцца на тэрапіі, праяўляюць давер да педагога, дадае Таццяна Кажухар. Настаўнікі-дэфектолагі таксама адзначаюць, што было б справядліва, калі б дзяржава падтрымала ініцыятыву — сабакі маюць патрэбу ў харчаванні, лячэнні. Валанцёрская на сённяшні дзень пасля заканчэння праекта ініцыятыва мае патрэбу ў матэрыяльнай падтрымцы.

Святлана Шаламіцкіая аб праекце кажа так: «Мяне знайшлі і запрасілі ў праект. Мне здаецца, я была адзіным кінолагам, які пагадзіўся ўдзельнічаць. Да таго часу ў мяне быў сабака, з якім мы працавалі з дзіцём па просьбе яго мамы. Мы бачылі, што ёсць відавочны прагрэс, які адзначылі і спецыялісты. Вось і цяпер праект скончаны, а мы працягваем працаваць».

Андрэй Багдановіч кажа, што праект даў імпульс развіццю каністэрапіі ў цэнтры, а сталі ёю займацца, таму што гэта цікава і карысна. Ён верыць, што праблемы будуць вырашаныя:

«Мы выйшлі на упраўленні сацыяльнай абароны, аховы здароўя і адукацыі Брэсцкага аблвыканкама. Потым будзем выходзіць на рэспубліканскі ўзровень. Нам важна мець магчымасць узяць на працу кінолага, які трымае сабак. Вы ж разумееце, што Джэкі і Б'ёрн так добра працуюць з дзецьмі, таму што яны слухаюцца свайго гаспадара, Святлану. Таму пры каністэрапіі з дзіцем працуе і кінолаг, і дэфектолаг».

Вынікі гэтай працы заўважныя па паляпшэнні агульнага стану дзіцяці, адзначыў урач:

«Мы выкарыстоўваем тэрапію ў комплексе рэабілітацыйных працэдур, і яна дае вельмі добры эфект — дзеці разнявольваюцца, значна прасцей ідуць на кантакт са спецыялістамі, лепш выконваюць іншыя прызначэнні. Узаемадзеянне з жывёламі прыносіць свой станоўчы вынік, хоць першапачаткова далёка не ўсе дзеці ўспрымаюць жывёл».

Тактыльная стымуляцыя, размова з сабакам словамі —  усё прыносіць свой плён. Здараецца, што пры разладах аўтыстычнага спектру, калі ў некаторых выпадках дзіця наогул не можа мець зносіны з людзьмі, яно выдатна камунікуе з сабакам:

«Ёсць дзеці, якія ў вочы сабакі могуць паглядзець, а чалавеку не ў стане. Па вопыце еўрапейскіх краін магу сказаць, што здаралася, калі дзеці з аўтызмам ўступалі праз сабаку ў дыялог з чалавекам. Дзеці не гаварылі з людзьмі, але загаворвалі з сабакам. Прычым пачыналі расказваць яму пра ўсе свае праблемы, жаданні».

Аўтар: Алена СПАСЮК

Article published in Russian language by Naviny.by